December 3, 2021

Õ„Õ«Õ»Õ¡Õ¶Õ¯ÕµÕ¡Õ¬ Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«ÕºÕ¸Ö‚Õ´, Õ¯Õ¡Ö€Õ³Õ¡ÕªÕ¡Õ´Õ¯Õ¥Õ¿ ÕºÕ¡ÕµÕ´Õ¡Õ¶Õ¡Õ¾Õ¸Ö€Õ¾Õ¡Õ®Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¶Õ¥Ö€. Õ­Õ¡Õ²Õ¡Õ²Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ°Õ¥Õ¼Õ¡Õ¶Õ¯Õ¡Ö€Õ¨

Արցախյան խնդրի շուրջ հայ-ադրբեջանական շփումները շարունակվում են: ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի եւ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի՝ մարտի 29-ին Վիեննայում տեղի ունեցած առաջին պաշտոնական հանդիպումից հետո հայ-ադրբեջանական շփումները շարունակվեցին ապրիլի 15-ին Մոսկվայում՝ երկու երկրների արտաքին գործերի նախարարներ Զոհրաբ Մնացականյանի եւ Էլմար Մամեդյարովի միջեւ: Հանդիպմանը ներկա էր նաեւ Ռուսաստանի արտաքին գերատեսչության ղեկավար Սերգեյ Լավրովը: Հանդիպումը սկսվեց եռակողմ ձեւաչափով, ապա նախարարներին միացան ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Իգոր Պոպովը, Էնդրյու Շոֆերը, Ստեֆան Վիսկոնտին, ինչպես նաեւ ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ Անջեյ Կասպրշիկը: Հանդիպումից հետո դրա մասնակիցները հանդես են եկել հայտարարությամբ, որի համաձայն հանդիպման ընթացքում քննարկվել է իրադրությունը սահմանին եւ շփման գծում, ինչպես նաեւ հումանիտար ոլորտում փոխգործակցության հաստատման հեռանկարները: Հայտարարության մեջ նշվել է նաեւ, որ տեղի է ունեցել «մտքերի հանգամանալի փոխանակում կարգավորման հիմնարար հարցերի շուրջ»:

Հատկանշական է, որ նախարարները վերահաստատել են երկրների շահագրգռվածությունը իրադրության հետագա կայունացման ուղղությամբ, մասնավորապես գյուղատնտեսական աշխատանքների ժամանակաշրջանում: Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել միջոցներ ձեռնարկել թույլատրելու կալանքի մեջ գտնվող անձանց հարազատների այցերը: Նրանք նաեւ պատրաստակամություն են հայտնել գործնական միջոցներ ձեռնարկել մարդկանց միջեւ շփումների հաստատման ուղղությամբ, այդ թվում ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների փոխադարձ այցելությունների միջոցով:

Սակայն, ընդհանուր առմամբ, ինչպես եւ սպասվում էր՝ սկզբունքորեն նոր տեղաշարժեր տեղի չեն ունեցել, ինչը պայմանավորված է ինչպես կողմերի, այնպես էլ միջնորդների դիրքորոշումներով: Որեւէ փոփոխություն հակամարտող կողմերի դիրքորոշումներում սպասելն, առնվազն այս պահի դրությամբ, միամտություն է. չնայած ձեռքբերված պայամանավորվածություններին` չկա ո՛չ փոխադարձ վստահություն, ո՛չ խաղաղության մթնոլորտ, ո՛չ էլ փոխզիջումների գնալու պատրաստակամություն կամ հնարավորություն: Ցայտնոտային այս իրավիճակում ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահ երկրների մոտեցումները եւ վերաբերմունքը կողմերին եւս չափազանց հավասարակշռված են. ԱՄՆ-ի համար Արցախի հարցն օրակարգային չէ, ինչով էլ պայմանավորված է պասիվ դիրքորոշումը: Ֆրանսիան ընդհանուր առմամբ դրական դիրքորոշում ունի հայկական կողմի նկատմամբ՝ առավել եւս ժողովրդավարական զարգացումների ֆոնին, սակայն չի կարող հաշվի չնստել ԵՄ-ի եւ Ադրբեջանի համատեղ էներգետիկ ծրագրերի հետ՝ միաժամանակ որպես հաղթաթուղթ օգտագործելով մարդու իրավունքների եւ ազատությունների հետ կապված խնդիրներն այդ երկրում: Ադրբեջանի նկատմամբ Եվրոպայի զսպվածության գլխավոր դրդապատճառը արժեհամակարգային առումով հակադարձ բեւեռում գտնվող երկրի հետ շահավետ էներգետիկ համագործակցությունն է:

Ô±ÕµÕ½ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ¿Õ¥Ö„Õ½Õ¿Õ¸Ö‚Õ´ Õ°Õ¥Õ¿Õ¡Ö„Ö€Ö„Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ§ Õ¡ÕºÖ€Õ«Õ¬Õ« 4-Õ«Õ¶ ÔµÕ¾Ö€Õ¡Õ­Õ¸Ö€Õ°Ö€Õ¤Õ¡Ö€Õ¡Õ¶Õ« Õ¡Ö€Õ¿Õ¡Ö„Õ«Õ¶ Õ°Õ¡Ö€Õ¡Õ¢Õ¥Ö€Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ°Õ¡Õ¶Õ±Õ¶Õ¡ÕªÕ¸Õ²Õ¸Õ¾Õ« Õ¶Õ«Õ½Õ¿Õ¨, Õ¸Ö€Õ« ընթացքում ներկայացված զեկույցը Õ­Õ«Õ½Õ¿ Ö„Õ¶Õ¶Õ¡Õ¤Õ¡Õ¿Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ§Ö€ Õ¥Õ¶Õ©Õ¡Ö€Õ¯Õ¥Õ¬ Ô±Õ¤Ö€Õ¢Õ¥Õ»Õ¡Õ¶Õ« «ավտորիտար ռեժիմը», Õ¸Ö€Õ¨ «խոչնդոտում Õ§ Õ«Ö€ քաղաքացիական Õ°Õ¡Õ½Õ¡Ö€Õ¡Õ¯Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ¸Ö‚ Õ¡Õ¦Õ¡Õ¿ Õ´Õ¡Õ´Õ¸Ö‚Õ¬Õ« գործունեությունը»: Õ€Õ¡Õ¿Õ¯Õ¡Õ¶Õ·Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ§, Õ¸Ö€ Õ¶Õ¸Ö‚ÕµÕ¶ Ö…Ö€Õ¨ Õ¿Õ¥Õ²Õ« Õ§ ունեցել ԵՄ–Ադրբեջան Õ­Õ¸Ö€Õ°Ö€Õ¤Õ« 16-Ö€Õ¤ Õ¶Õ«Õ½Õ¿Õ¨, Õ¸Ö€Õ« ընթացքում, Õ« Õ©Õ«Õ¾Õ½ Õ¡ÕµÕ¬ հարցերի, Ö„Õ¶Õ¶Õ¡Ö€Õ¯Õ¾Õ¥Õ¬ Õ§ ÔµÕ„-Õ« Õ¥Ö‚ Ô±Õ¤Ö€Õ¢Õ¥Õ»Õ¡Õ¶Õ« Õ´Õ«Õ»Õ¥Ö‚ Õ½Õ¿Õ¸Ö€Õ¡Õ£Ö€Õ¾Õ¥Õ¬Õ«Ö„ Õ¼Õ¡Õ¦Õ´Õ¡Õ¾Õ¡Ö€Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ£Õ¸Ö€Õ®Õ¨Õ¶Õ¯Õ¥Ö€Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ´Õ¡Õ½Õ«Õ¶ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ±Õ¡ÕµÕ¶Õ¡Õ£Ö€Õ« Õ¿Õ¥Ö„Õ½Õ¿Õ¨: Ô¸Õ½Õ¿ Ô±Õ¤Ö€Õ¢Õ¥Õ»Õ¡Õ¶Õ« արտգործնախարարի՝ Õ¡ÕµÕ¤ Õ¿Õ¥Ö„Õ½Õ¿Õ« 95%-Õ¶ Õ¡Ö€Õ¤Õ¥Õ¶ համաձայնեցված Õ§: Դրանից Õ°Õ¥Õ¿Õ¸ Ô»Õ½Õ¬Õ¡Õ´Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ համագործակցության Õ¯Õ¡Õ¦Õ´Õ¡Õ¯Õ¥Ö€ÕºÕ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¸Ö‚Õ´  Ô±Õ¤Ö€Õ¢Õ¥Õ»Õ¡Õ¶Õ« Õ¶Õ¡Õ­Õ¯Õ«Õ¶ Õ¤Õ¥Õ½ÕºÕ¡Õ¶ Ô±Ö€Õ«Ö† Õ„Õ¡Õ´Õ¥Õ¤Õ¸Õ¾Õ¨ Õ´Õ¿Õ¡Õ¾Õ¡Õ­Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶ Õ§Ö€ Õ°Õ¡ÕµÕ¿Õ¶Õ¥Õ¬, Õ¸Ö€ Õ°Õ¡Õ´Õ¡Õ±Õ¡ÕµÕ¶Õ¡Õ£Ö€Õ« Õ¢Õ¸Õ¾Õ¡Õ¶Õ¤Õ¡Õ¯Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¨ Õ£Õ¡Õ²Õ¿Õ¶Õ« Õ§ ÕºÕ¡Õ°Õ¾Õ¸Ö‚Õ´, Ö„Õ¡Õ¶Õ« Õ¸Ö€ Õ¤Ö€Õ¡Õ¶Õ¸Ö‚Õ´ Ô¼Õ¥Õ¼Õ¶Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ‚Õ¡Ö€Õ¡Õ¢Õ¡Õ²Õ¨ Õ¹Õ« Õ¶Õ·Õ¾Õ¸Ö‚Õ´ Õ¸Ö€ÕºÕ¥Õ½ «Ադրբեջանի Õ¡Õ¶Õ¢Õ¡ÕªÕ¡Õ¶ մաս»: Ô»Õ½Õ¯ ÔµÕ„-Ô±Õ¤Ö€Õ¢Õ¥Õ»Õ¡Õ¶ Õ°Õ¡Ö€Õ¡Õ¢Õ¥Ö€Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ« Õ°Õ«Õ´Ö„Õ¸Ö‚Õ´ Õ¨Õ¶Õ¯Õ¡Õ® «Գործընկերության առաջնահերթություններում» Õ§Õ¬ ÔµÕ„-Õ¶ Õ½Õ¡Õ°Õ´Õ¡Õ¶Õ¡ÖƒÕ¡Õ¯Õ¾Õ¥Õ¬ Õ§Ö€ «Ադրբեջանի Õ¿Õ¡Ö€Õ¡Õ®Ö„Õ¡ÕµÕ«Õ¶ ամբողջականությունը» Õ°Õ¡Ö€Õ£Õ¥Õ¬Õ¸Õ¾: Ô±ÕµÕ½ Õ¥Ö€Õ¯Õ¸Ö‚ Õ±Õ¥Ö‚Õ¡Õ¯Õ¥Ö€ÕºÕ¸Ö‚Õ´Õ¶Õ¥Ö€Õ¨ Õ­Õ¸Õ½Õ¸Ö‚Õ´ Õ¥Õ¶ Õ°Õ¡ÕµÕ¯Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ¯Õ¸Õ²Õ´Õ« Õ¶Õ¯Õ¡Õ¿Õ´Õ¡Õ´Õ¢ ÔµÕ„ ունեցած Õ¦Õ£Õ¸Ö‚ÕµÕ· Õ¾Õ¥Ö€Õ¡Õ¢Õ¥Ö€Õ´Õ¸Ö‚Õ¶Ö„Õ« Õ´Õ¡Õ½Õ«Õ¶, Õ«Õ½Õ¯ Õ°Õ¶Õ¡Ö€Õ¡Õ¾Õ¸Ö€ Õ§ Õ¶Õ¡Õ¥Ö‚ Õ¡ÕµÕ¶ ÖƒÕ¡Õ½Õ¿Õ« գիտակցման, Õ¸Ö€ Արցախը Ô±Õ¤Ö€Õ¢Õ¥Õ»Õ¡Õ¶Õ« Õ¿Õ¡Ö€Õ¡Õ®Ö„Õ¡ÕµÕ«Õ¶ Õ¡Õ´Õ¢Õ¸Õ²Õ»Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ°Õ¥Õ¿ Õ¯Õ¡Õº Õ¹Õ¸Ö‚Õ¶Õ«:

Ինչ վերաբերվում է Ռուսաստանի դիրքորոշմանը, ապա այն փորձում է ամենաակտիվ միջնորդի դերը ստանձնել, ինչը պահանջում է ծայրահեղ չեզոք լինել, կամ առնվազն թվալ այդպիսին: Այն, որ արտգործնախարարների հանդիպմանը ԵԱՀԿ ՄԽ ռուսաստանցի համանախագահ Իգոր Պոպովից զատ ներկա էր նաեւ Լավրովը խոսում է հենց դրա մասին: Միաժամանակ հարկ է նշել, որ հանդիպմանը ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահների մասնակցությունը նշանակում է, որ ձեւաչափի փոփոխման խնդիր չկա, իսկ ՌԴ-ն սեփական՝ առանձին մոտեցում կամ սցենար չունի խնդրի կարգավորման վերաբերյալ:

Զարգացնելով նախորդ միտքը, չի կարելի բացառել, որ Լավրովի մասնակցությունը հանդիպմանը պայմանավորված էր առաջիկայում Փաշինյան-Պուտին-Ալիեւ հնարավոր հանդիպման նախապատրաստման աշխատանքներով: Այդ ձեւաչափով հանդիպման օգտին է խոսում նաեւ այն, որ մարտի 29-ի հանդիպումից հետո ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսազրույցներ է ունեցել Փաշինյանի եւ Ալիեւի հետ՝ ողջունելով շփումների ակտիվացումը: Սակայն, երկրների ղեկավարների մակարդակով եռակողմ հանդիպման համար անհրաժեշտ է, որպեսզի բանակցությունների սեղանին դրված լինի որեւէ փաստաթուղթ, կամ առնվազն լինեն ընդհանուր ընկալումներ խնդրի կարգավորման նպատակի վերաբերյալ, մինչդեռ այս պահին ոչ միայն վաղ է խոսել դրանց մասին՝ բանակցություններ չեն էլ ընթանում: Տեղի ունեցող շփումներն ուղղված են միջանկյալ կամ կարճաժամկետ նպատակների իրականացմանը, որոնք հետագայում հավանաբար կնպաստեն փոխվստահության ու խաղաղության մթնոլորտի ձեւավորմանը, սակայն այս պահին դրա մասին խոսելը դեռ վաղ է: Այս փուլում հանդիպումների եւ շփումների նպատակը փխրուն խաղաղության պահպանումն է՝ զուգորդված փոխվստահության մթնոլորտի ստեղծման համար անհրաժեշտ մեխանիզմներ փնտրելու փորձերով, ուստի միայն ձեռք բերված փոքրիկ պայմանավորվածությունների կատարումից հետո կարելի է խոսել հաջորդ քայլի մասին:

armtimes.com

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


4/AAB0Q2qi2hC5WMFScWsapOW0d1ypdvjHSDFgUciTQjW7ImoDTCNLGO4