September 22, 2021

Իրանի դեմ պատժամիջոցները եւ Հայաստանը–

Արդյո՞ք Իրանի դեմ պատժամիջոցները կարող են անդրադառնալ հայ-իրանական տնտեսական կապերի վրա։ Իրանի դեմ պատժամիջոցներ բազմիցս կիրառվել են նաեւ նախկինում, եւ դրանք ուղղակիորեն չեն անդրադարձել հայ-իրանական տնտեսական համագործակցության վրա։

Բացառություն է միայն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտը, որտեղ Եվրամիությունը ստիպեց Հայաստանին՝ խստացնել երկակի նշանակության ապրանքների արտահանման կարգը, որպեսզի հայկական արտադրության տեխնոլոգիական ապրանքները չհայտնվեն Իրանում, ինչպես նաեւ՝ Հայաստանը չդառնա տարանցիկ երկիր դեպի Իրան տեխնոլոգիական ապրանքների արտահանման համար։ Որպեսզի հասկանալի լինի, թե մինչ ուր էին հասել այդ սահմանափակումները, նշենք, որ Հայաստանում երկակի նշանակության ապրանքների (որոնք կարող են օգտագործվել ե՛ւ խաղաղ, ե՛ւ ռազմական նպատակներով) ցանկում ներառվեցին անգամ սովորական համակարգիչները։ Այդ սահմանափակումները լրջորեն կաշկանդեցին Հայաստանում ՏՏ ոլորտի զարգացումը, սակայն արտաքին ճնշումը թերեւս ավելի մեծ էր, քան սեփական շահերի պաշտպանության ունակությունը։

Սակայն Հայաստանը եւ Իրանը գտան համագործակցության նոր եզրեր, եւ առաջին հերթին՝ էներգետիկայի բնագավառում։ Կառուցվեց Իրան-Հայաստան գազամուղը, ընթացքի մեջ են կամ համաձայնեցման փուլում են մի շարք այլ խոշոր համատեղ նախագծեր, ինչպես՝ Մեղրիի ՀԷԿ-ի շինարարությունը, նավթամթերքներ տեղափոխող խողովակաշարը, բարձրավոլտ էլեկտրահաղորդման գիծը, Իրան-Հայաստան երկաթուղին։

Եվրամիության նոր պատժամիջոցները, որոնք աննախադեպ են իրենց մասշտաբով, ուժի մեջ են հուլիսի 27-ից եւ առաջին հերթին ուղղված են հենց Իրանի տնտեսության էներգետիկ հատվածի դեմ։ Պատժամիջոցներով արգելվում է Իրանին մատակարարել նաեւ այնպիսի տեխնոլոգիա, որը հնարավոր կլինի օգտագործել նավթի եւ գազի արդյունահանման ոլորտում։ Իսկ ինչպես հայտնի է՝ Իրանի նավթի եւ գազի արդյունահանման ոլորտը արդիականացման խիստ կարիք է զգում։ Քանի որ Եվրամիությունը չի սպառնում Իրանի գործընկեր-երկրներին, հույս կա, որ հայ-իրանական էներգետիկ համագործակցությունը չի տուժի։ Ավելին՝ Իրանի շահագրգռվածությունը Հայաստանի հետ էներգետիկ ինտեգրման խորացման ծրագրերում ավելի մեծանում է։ Խնդիրը միայն այն է, թե արդյո՞ք Իրանը կֆինանսավորի այդ ծրագրերը, քանի որ Հայաստանը նման հնարավորություններ չունի։

Իրանի դեմ պատժամիջոցների մյուս ուղղվածությունը վերաբերում է ֆինանսական ինստիտուտներին։ Դեռ հունիսի 9-ին ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հայտարարած պատժամիջոցներում կոչ էր արվում բոլոր երկրներին՝ զգոնություն ցուցաբերել իրանական բանկերի միջոցով կատարվող բոլոր դրամական փոխանցումների նկատմամբ։ Բացի այդ՝ ՄԱԿ-ը դիմել էր անդամ պետություններին՝ անհրաժեշտ միջոցներ ձեռք առնել իրենց տարածքում իրանական ֆինանսական ինստիտուտների նոր մասնաճյուղերի բացումը արգելելու համար։ Հայաստանում, ինչպես հայտնի է, գործում է իրանական պետական կապիտալով «Մելլաթ» բանկը, որի ակտիվները կազմում են 16,2 մլրդ դրամ (մոտ 45 մլն դոլար)։ Սա, իհարկե, այն մասշտաբը չէ, որ կարող է սպառնալ Եվրոպայի եւ ԱՄՆ-ի միջուկային անվտանգությանը։ «Մելլաթ բանկի» հիմնական խնդիրը Հայաստանում գործող իրանցի գործարարների հաշիվների սպասարկումն է։ Չմոռանանք, որ Հայաստանում հիմնադրված օտարերկրյա կապիտալով 3700 ընկերությունների 30 տոկոսը հայ-իրանական համատեղ ձեռնարկություններ են, թեեւ դրանց զգալի մասը չի գործում։ Եվրամիության ֆինանսական պատժամիջոցների էությունն այն է, որ իրանական ընկերությունների ֆինանսական գործառույթները եվրոպական բանկերում ոչ թե ընդհանրապես արգելվեն, այլ խստորեն վերահսկվեն։ Այսպես՝ 10 հազ. եվրոյից ավելի փոխանցումները պետք է ունենան հիմնավորումներ, իսկ 40 հազ. եվրոյից ավելի փոխանցումների համար հարկավոր է իշխանությունների հատուկ թույլտվությունը։ Այս սահմանափակումը, բնականաբար, տարածվում է նաեւ հայաստանյան «Մելլաթ բանկի» վրա։ Մեզ հայտնի չէ, թե ինչ չափով է «Մելլաթ բանկը» օգտագործվում եվրոպական բանկերի հետ գործարքների ֆինանսավորման նպատակով, բայց այս սահմանափակումը Հայաստանի բանկային համակարգի վրա որեւէ ազդեցություն ունենալ չի կարող։

Այսպիսով՝ ՄԱԿ-ի եւ Եվրամիության պատժամիջոցները որեւէ լուրջ ազդեցություն Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության վրա պետք է որ չունենան։

Սամվել Ավագյան

 

 Armenia and sanctions against Iran

By Samvel Avagyan

Can sanctions against Iran affect Armenian-Iranian economic ties? Numerous sanctions were applied against Iran before, which, however, did not affect the bilateral economic ties.

The only exception was the IT sector: the European Union (EU) forced Armenia to restrict the export of dual-purpose products for Armenian hi-tech products not to be found in Iran. Also, Armenia must not become a country for transit of hi-tech products to Iran. To specify, we would like to inform the reader that the “restriction” applies even to personal computers. The restrictions hindered the development of Armenia’s IT sector, but the external pressure outweighed the country’s capability to defend its interests.

However, Armenia and Iran found new fields of cooperation – first of all, the energy sector. An Iran-Armenia gas main was constructed, and a number of large-scale projects are being implemented or elaborated. Among them are an HPP construction project in Meghri, an oil-products pipeline, a high-voltage transmission line and an Armenia-Iran railway.

The EU’s unprecedented sanctions are to take effect on October 27. They are aimed at the Iranian energy sector. Specifically, the import of oil-and-gas production technologies to Iran will be banned. Iran’s oil-and-gas- production sector needs modernizing. Since the EU issues no warning to Iran’s allies, the Armenian-Iranian energy cooperation will hopefully not be affected. Moreover, Iran is increasingly interested in developing energy integration with Iran. The question is whether Iran will sponsor the programs, as Armenia is unable to.

The sanctions will also be applied against the Iranian financial sector. As far back as June 9, the U.S. Security Council sanctions called on all the nations to be careful about all the money transfers effected by means of Iranian banks. The U.N. also called on it member-states to prevent the opening of Iranian bank branches The Mellat bank is operating in Armenia, which is effecting transactions with official capital. The bank’s assets total 16.2bn AMD (about U.S. $45m). Of course, this is not a scale posing a threat to the nuclear security of the U.S. and Europe. The bank’s main task is to serve Iranian businessmen’s accounts in Armenia.

It should be remembered that 30% of the 3,700 companies founded in Armenia are Armenian-Iranian joint ventures though some of them are not actually operating. The aim of the EU financial sanctions is not prohibiting, but establishing strict control over Iranian companies’ financial transactions in European banks. Specifically, a transfer exceeding €10,000 is to be accompanied by an explanatory note. A transfer exceeding €40,000 requires official permission. The restriction, of course, applies to the Mellat bank as well. We are not well informed of the bank’s cooperation with European banks. However, it will not affect the Armenian banking system.

Therefore, in principle, the U.N. and EU sanctions will not have any serious impact on the Armenian economy.

news.am

Армения и санкции Евросоюза в отношении Ирана
Могут ли санкции против Ирана отразиться на армяно-иранских экономических связях? В прошлом против Ирана также применялось множество санкций, но они не повлияли напрямую на армяно-иранские экономические связи.

Исключением явилась лишь сфера информационных технологий, где Евросоюз заставил Армению ужесточить экспорт товаров двойного назначения, чтобы технологичные товары армянского производства не оказались в Иране, а также, чтобы Армения не превратилась в транзитную страну для ввоза высокотехнологичных товаров в страну. Для того, чтобы пояснить, до чего дошло это «ужесточение», отметим, что в Армении в список товаров двойного назначения (товары, которые могут быть использованы и в мирных, и военных целях) были внесены даже обычные компьютеры. Эти ограничения серьезно пошатнули развитие IT-отрасли в Армении, однако внешнее давление было более сильным, чем способность отстаивать собственные интересы.

Однако Иран и Армения нашли новые области для сотрудничества, в первую очередь в энергетической сфере. Был построен газопровод Иран-Армения, несколько крупных проектов находятся в процессе исполнения или в стадии разработки, такие как строительство ГЭС в Мегри, трубопровод для транспортировки нефтепродуктов, высоковольтная линия передач, железная дорога Армения-Иран.

Новые санкции Евросоюза, беспрецедентные по своим масштабам, вступают в силу с 27 октября и направлены именно на энергетический сектор Ирана. В частности, вводится запрет на поставку Ирану таких технологий, которые применяются в добыче нефти и газа. Как известно, сфера добычи нефти и газа в Иране нуждается в серьезном обновлении. Поскольку Евросоюз не угрожает странам-союзникам Ирана, есть надежда, что армяно-иранское энергетическое сотрудничество не пострадает. Более того, заинтересованность Ирана в углублении энергетической интеграции с Арменией все возрастает. Вопрос лишь в том, профинансирует ли Иран эти программы, поскольку Армения не имеет таких возможностей.

Другое направление антииранских санкций касается финансового института. Еще 9 июня в санкциях, объявленных Советом безопасности ООН, содержался призыв ко всем странам проявлять бдительность относительно всех переводов, осуществленных с помощью иранских банков. Кроме того, ООН обратилась к странам-членам с призывом предпринять соответствующие меры для предотвращения возникновения филиалов иранских институтов на их территориях. В Армении, как известно, действует банк «Меллат», который оперирует иранским государственным капиталом. Его активы составляют 16,2 млрд. драмов (около $45 млн.). Это, конечно, не тот масштаб, который может угрожать ядерной безопасности Европы и США. Основная задача «Меллата» – обслуживание счетов иранских бизнесменов, действующих в Армении.

Не будем забывать, что 30% из 3700 компаний, основанных в Армении, являются армяно-иранскими совместными предприятиями, несмотря на то, что значительная часть из них не действует. Суть финансовых санкций Евросоюза не в запрете, а в том, чтобы финансовые сделки иранских компаний жестко регулировались в европейских банках. Итак, перевод на сумму более 10 тыс. евро должен иметь под собой объяснительное, а для перевода, сумма которого превзойдет 40 тыс. евро, потребуется специальное разрешение властей. Это ограничение, естественно, распространяется и на действующий в Армении банк «Меллат». Нам неизвестно, насколько активно банк «Меллат» пользуется услугами европейских банков, однако на банковской системе Армении все это никак не отразится.

Следовательно, по идее, санкции ООН и Евросоюза никакого серьезного влияния на экономическую политику Армении оказать не могут.

Самвел Авагян

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


4/AAB0Q2qi2hC5WMFScWsapOW0d1ypdvjHSDFgUciTQjW7ImoDTCNLGO4