December 1, 2021
News Ticker

Թուրքիայի հայերը կամ «թրի տակի մնացորդները»՝ որպես 21-րդ դարի հայկական ինքնության շուրջ մտորելու առիթ. անդրադարձ

Սփյուռքահայ սյունակագիր Աստղիկ Աբրահամյանը Կանադայի հայկական պարբերականներից «Հորիզոն»-ի էջերում կիսվել է Թուրքիայում իսլամացված և ծպտյալ քրիստոնյա հայերի հարցի շուրջ իր մտորումներով և ուսումնասիրությամբ:

Հոդվածագիրն ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ ներկայում Հայաստանում և Սփյուռքի հայկական դպրոցներում մատուցվող հայոց պատմագրությունն էական բացթողումներ ունի և չի ներառում 1915-ից հետո Արևմտյան Հայաստանում մնացած հայերի և պատմական այդ տարածքներում ցեղասպանությանը հաջորդած կարևորագույն դեպքերի մասին տեղեկություններ:

Խոսելով այժմյան Թուրքիայի տարածքում ապրող իսլամացված ու ծպտյալ քրիստոնյա հայերի մասին՝ Աբրահամյանն ընդգծում է, որ նրանց կարգավիճակը միանշանակ ընկալել չի կարելի և որ վերջիններիս ապրելակերպը, ազգային ինքնագիտակցությունն ու հասարակության մեջ ունեցած դիրքը տարբերվում են ըստ բնակության շրջանների:

«Թուրքիայի Õ°Õ¡ÕµÕ¥Ö€Õ« Õ¯Õ¡Ö€Õ£Õ¡Õ¾Õ«Õ³Õ¡Õ¯Õ¨ Õ¿Õ¡Ö€Õ¢Õ¥Ö€ Õ§ Õ¨Õ½Õ¿ Õ·Ö€Õ»Õ¡Õ¶Õ¶Õ¥Ö€Õ«: Նրանց Õ¥Ö€Õ¯Õ¡Õ¯Õ« Õ«Õ¶Ö„Õ¶Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¨ հստակեցված Õ¹Õ§, Õ½Õ¡Õ¯Õ¡ÕµÕ¶ Õ¯Ö€Õ¸Õ¶Õ¶ Õ¡ÕµÕ½ մարդկանց Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€ Õ¡Ö€Õ£Õ¥Õ¬Ö„ Õ¹Õ« Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«Õ½Õ¡Õ¶Õ¸Ö‚Õ´, Õ¸Ö€ÕºÕ¥Õ½Õ¦Õ« Õ«Ö€Õ¥Õ¶Ö„ իրենց Õ°Õ¡Õµ Õ¦Õ£Õ¡Õ¶: Սա Õ¢Õ¡Õ¾Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶Õ«Õ¶ Õ­Õ¸Ö€Õ© Õ§ Õ©Õ¾Õ¸Ö‚Õ´ Õ°Õ¡Õ¿Õ¯Õ¡ÕºÕ¥Õ½ Õ€Õ¡ÕµÕ¡Õ½Õ¿Õ¡Õ¶Õ« Õ°Õ¡ÕµÕ¥Ö€Õ«Õ¶, որոնց Õ¨Õ¶Õ¯Õ¡Õ¬Õ´Õ¡Õ´Õ¢ Õ°Õ¡ÕµÕ¶ Õ¡Õ¼Õ¡Õ»Õ«Õ¶ Õ°Õ¥Ö€Õ©Õ«Õ¶ Ö„Ö€Õ«Õ½Õ¿Õ¸Õ¶ÕµÕ¡ է», – Õ£Ö€Õ¸Ö‚Õ´ Õ§ Õ°Õ¸Õ¤Õ¾Õ¡Õ®Õ¡Õ£Õ«Ö€Õ¨ Ö‡ Õ°Õ¡Õ¾Õ¥Õ¬Õ¸Ö‚Õ´, Õ¸Ö€ Ô¹Õ¸Ö‚Ö€Ö„Õ«Õ¡ÕµÕ« Õ°Õ¡ÕµÕ¥Ö€Õ« Õ·Ö€Õ»Õ¡Õ¶Õ¸Ö‚Õ´ Õ¯Õ¡Ö€Õ¥Õ¬Õ« Õ§ Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ«ÕºÕ¥Õ¬ Ö‡Õ› Õ«Õ½Õ¬Õ¡Õ´Õ«Õ¶ Õ¤Õ¡Õ¾Õ¡Õ¶Õ¸Õ², Ö‡Õ› Ö„Ö€Õ«Õ½Õ¿Õ¸Õ¶ÕµÕ¡, Ö‡Õ› Õ¸Ö€Ö‡Õ§ Õ¯Ö€Õ¸Õ¶Õ« Õ°Õ¡Õ¶Õ¤Õ¥Õº Õ¯Õ¡ÕºÕ¾Õ¡Õ®Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶ չունեցող Õ°Õ¡ÕµÕ¥Ö€Õ« Õ¿Õ¡Ö€Õ¢Õ¥Ö€ Õ­Õ´Õ¢Õ¥Ö€Õ«. Õ¡ÕµÕ½ Õ­Õ¡ÕµÕ¿Õ¡Õ¢Õ²Õ¥Õ¿Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶Õ¨ Õ¯Õ¡Ö€Õ¥Õ¬Õ« Õ§ Õ¿Õ¥Õ½Õ¶Õ¥Õ¬ Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Õ´ Õ¶Õ¸Ö‚ÕµÕ¶ Ö„Õ¡Õ²Õ¡Ö„Õ¸Ö‚Õ´, Õ©Õ¡Õ²Õ¡Õ´Õ¡Õ½Õ¸Ö‚Õ´ Ö‡ անգամ՝ Õ¨Õ¶Õ¿Õ¡Õ¶Õ«Ö„Õ¶Õ¥Ö€Õ¸Ö‚Õ´:

«Զարմանալի չէ տեսնել տարբեր կրոնների հետևող երկու եղբայրների կամ զարմիկների` մեկն իսլամին դավանող, մյուսն՝ առաջին իսկ հնարավորության դեպքում քրիստոնեության վերադարձած: Ոմանց անձնագրում նշված է «իսլամ», սակայն նրանք հաճախում են եկեղեցի: Քրիստոնյա հայը կնության է առնում իսլամացված հայ աղջկա և հակառակը: Այսինքն` պատկերը հստած ուղեգծեր չունի: Սակայն Անատոլիայի տարածքում ծպտյալ հայերը փորձում են իրենց հայկականությունը պահել առաջին հերթին արյունակցական գործոնի միջոցով` այլ հայերի հետ ամուսնանալով»,- գրում է նա:
Լուսանկարում` Սասունի Մարաթուկ լեռան լանջին անասնապահությամբ զբաղվող արաբացած հայերը 

Пропустить рекламу: 5 сек
Перейти на сайт рекламодателя
Реклама 00
Наведите курсор,
чтобы включить звук

Հեղինակը նաև ուշադրություն է հրավիրում Արևմտյան Հայաստանի տարածքում ապրող հայերի և Ստամբուլի քրիստոնյա հայ համայնքի միջև եղած էական տարբերություններին և ներքին խնդիրներին:

«Ըստ Ö„Õ¡Õ²Õ¡Ö„Õ« Õ¢Õ¶Õ¡Õ¯Õ«Õ¹Õ¶Õ¥Ö€Õ« (Õ¶Õ¯Õ¡Õ¿Õ« Õ¸Ö‚Õ¶Õ« Ստամբուլի Õ°Õ¡ÕµÕ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¡Õ¶Õ¨ – tert.am)՝ Õ¡ÕµÕ½ Õ°Õ¡ÕµÕ¥Ö€Õ¨ (իսլամացվածները – tert.am) Õ¹Õ¥Õ¶ Õ¯Õ¡Ö€Õ¸Õ² Õ°Õ¡Õµ Õ¨Õ¶Õ¯Õ¡Õ¬Õ¾Õ¥Õ¬, Ö„Õ¡Õ¶Õ« Õ¸Ö€ նրանց Õ¯Õ¡ÕºÕ¨ Õ°Õ¡Ö€Õ¡Õ¦Õ¡Õ¿ Õ¯Ö€Õ¸Õ¶Õ« Õ¸Ö‚ Õ¬Õ¥Õ¦Õ¾Õ« Õ°Õ¥Õ¿ Õ­Õ¦Õ¾Õ¡Õ® է», – Õ£Ö€Õ¸Ö‚Õ´ Õ§ Ô±Õ¢Ö€Õ¡Õ°Õ¡Õ´ÕµÕ¡Õ¶Õ¨:

Հոդվածագիրը նաև անդրադառնում է 21-րդ դարում հայկական ինքնության շուրջ ընկալումների փոփոխության անհրաժեշտությանը և շեշտում, որ թեև իսլամացված հայերն ու նրանց թեման շատերի համար «ծանր» ու դժվարընկալելի կարող է թվալ, այնուամենայնիվ, ժամանակն է գիտակցելու, որ հայկական ինքնությունը շատերի պատկերացրածի պես «անշարժ» չէ:

«Ոմանց Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€ «թրի Õ¿Õ¡Õ¯Õ« մնացորդ» Õ¡ÕµÕ½ Õ°Õ¡ÕµÕ¥Ö€Õ¨ Õ°Õ¡ÕµÕ¿Õ¶Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶ Õ¥Õ¶, Õ¤ÕªÕ¾Õ¡Ö€Õ°Õ¡Õ½Õ¯Õ¡Õ¶Õ¡Õ¬Õ«, Õ­Õ¡Õ¶Õ£Õ¡Ö€Õ¸Õ², Õ¥Ö€Õ¢Õ¥Õ´Õ¶ Õ§Õ¬` Õ®Õ¡Õ¶Ö€Õ¡Õ¯Õ·Õ«Õ¼: Ոմանց Õ°Õ¡Õ´Õ¡Ö€ Õ§Õ¬ Õ©Õ¥Õ´Õ¡Õ¶ Õ¡Õ¼Õ«Õ© Õ§ Õ¨Õ¶Õ±Õ¥Õ¼Õ¸Ö‚Õ´ Õ¬Ö€Õ»Õ¸Ö€Õ¥Õ¶ Õ´Õ¿Õ¸Ö€Õ¥Õ¬Õ¸Ö‚ 21-Ö€Õ¤ Õ¤Õ¡Ö€Õ« Õ°Õ¡ÕµÕ¯Õ¡Õ¯Õ¡Õ¶ Õ«Õ¶Ö„Õ¶Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¡Õ¶ Õ·Õ¸Ö‚Ö€Õ»: Ô»Õ¶Ö„Õ¶Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶, Õ¸Ö€Õ¶, Õ¨Õ½Õ¿ Õ¥Ö€Ö‡Õ¸Ö‚ÕµÕ©Õ«Õ¶, Õ°Õ¡Ö€Õ¡ÖƒÕ¸ÖƒÕ¸Õ­ Õ§, Õ«Õ¶Ö„Õ¶Õ¸Ö‚Õ©ÕµÕ¸Ö‚Õ¶, Õ¸Ö€Õ¶ Õ¡Õ¶Õ·Õ¡Ö€Õª չէ», – Õ«Ö€ Õ­Õ¸Õ½Ö„Õ¨ Õ¥Õ¦Ö€Õ¡ÖƒÕ¡Õ¯Õ¸Ö‚Õ´ Õ§ Ô±Õ¢Ö€Õ¡Õ°Õ¡Õ´ÕµÕ¡Õ¶Õ¨:

Լուսանկարում` Սասունի Կոմեկ գյուղի քրիստոնյա հայերը

Լուսանկարում`Մուշի Նորշեն գյուղի մահմեդականացված հայերը

tert.am

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


4/AAB0Q2qi2hC5WMFScWsapOW0d1ypdvjHSDFgUciTQjW7ImoDTCNLGO4