November 30, 2020

Թուրքիայի հայերը կամ «թրի տակի մնացորդները»՝ որպես 21-րդ դարի հայկական ինքնության շուրջ մտորելու առիթ. անդրադարձ

Սփյուռքահայ սյունակագիր Աստղիկ Աբրահամյանը Կանադայի հայկական պարբերականներից «Հորիզոն»-ի էջերում կիսվել է Թուրքիայում իսլամացված և ծպտյալ քրիստոնյա հայերի հարցի շուրջ իր մտորումներով և ուսումնասիրությամբ:

Հոդվածագիրն ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ ներկայում Հայաստանում և Սփյուռքի հայկական դպրոցներում մատուցվող հայոց պատմագրությունն էական բացթողումներ ունի և չի ներառում 1915-ից հետո Արևմտյան Հայաստանում մնացած հայերի և պատմական այդ տարածքներում ցեղասպանությանը հաջորդած կարևորագույն դեպքերի մասին տեղեկություններ:

Խոսելով այժմյան Թուրքիայի տարածքում ապրող իսլամացված ու ծպտյալ քրիստոնյա հայերի մասին՝ Աբրահամյանն ընդգծում է, որ նրանց կարգավիճակը միանշանակ ընկալել չի կարելի և որ վերջիններիս ապրելակերպը, ազգային ինքնագիտակցությունն ու հասարակության մեջ ունեցած դիրքը տարբերվում են ըստ բնակության շրջանների:

«Թուրքիայի հայերի կարգավիճակը տարբեր է ըստ շրջանների: Նրանց երկակի ինքնությունը հստակեցված չէ, սակայն կրոնն այս մարդկանց համար արգելք չի հանդիսանում, որպեսզի իրենք իրենց հայ զգան: Սա բավականին խորթ է թվում հատկապես Հայաստանի հայերին, որոնց ընկալմամբ հայն առաջին հերթին քրիստոնյա է», – գրում է հոդվածագիրը և հավելում, որ Թուրքիայի հայերի շրջանում կարելի է հանդիպել և՛ իսլամին դավանող, և՛ քրիստոնյա, և՛ որևէ կրոնի հանդեպ կապվածություն չունեցող հայերի տարբեր խմբերի. այս խայտաբղետությունը կարելի է տեսնել անգամ նույն քաղաքում, թաղամասում և անգամ՝ ընտանիքներում:

«Զարմանալի չէ տեսնել տարբեր կրոնների հետևող երկու եղբայրների կամ զարմիկների` մեկն իսլամին դավանող, մյուսն՝ առաջին իսկ հնարավորության դեպքում քրիստոնեության վերադարձած: Ոմանց անձնագրում նշված է «իսլամ», սակայն նրանք հաճախում են եկեղեցի: Քրիստոնյա հայը կնության է առնում իսլամացված հայ աղջկա և հակառակը: Այսինքն` պատկերը հստած ուղեգծեր չունի: Սակայն Անատոլիայի տարածքում ծպտյալ հայերը փորձում են իրենց հայկականությունը պահել առաջին հերթին արյունակցական գործոնի միջոցով` այլ հայերի հետ ամուսնանալով»,- գրում է նա:
Լուսանկարում` Սասունի Մարաթուկ լեռան լանջին անասնապահությամբ զբաղվող արաբացած հայերը 

Пропустить рекламу: 5 сек
Перейти на сайт рекламодателя
Реклама 00
Наведите курсор,
чтобы включить звук

Հեղինակը նաև ուշադրություն է հրավիրում Արևմտյան Հայաստանի տարածքում ապրող հայերի և Ստամբուլի քրիստոնյա հայ համայնքի միջև եղած էական տարբերություններին և ներքին խնդիրներին:

«Ըստ քաղաքի բնակիչների (նկատի ունի Ստամբուլի հայությանը – tert.am)՝ այս հայերը (իսլամացվածները – tert.am) չեն կարող հայ ընկալվել, քանի որ նրանց կապը հարազատ կրոնի ու լեզվի հետ խզված է», – գրում է Աբրահամյանը:

Հոդվածագիրը նաև անդրադառնում է 21-րդ դարում հայկական ինքնության շուրջ ընկալումների փոփոխության անհրաժեշտությանը և շեշտում, որ թեև իսլամացված հայերն ու նրանց թեման շատերի համար «ծանր» ու դժվարընկալելի կարող է թվալ, այնուամենայնիվ, ժամանակն է գիտակցելու, որ հայկական ինքնությունը շատերի պատկերացրածի պես «անշարժ» չէ:

«Ոմանց համար «թրի տակի մնացորդ» այս հայերը հայտնություն են, դժվարհասկանալի, խանգարող, երբեմն էլ` ծանրակշիռ: Ոմանց համար էլ թեման առիթ է ընձեռում լրջորեն մտորելու 21-րդ դարի հայկական ինքնության շուրջ: Ինքնություն, որն, ըստ երևույթին, հարափոփոխ է, ինքնություն, որն անշարժ չէ», – իր խոսքը եզրափակում է Աբրահամյանը:

Լուսանկարում` Սասունի Կոմեկ գյուղի քրիստոնյա հայերը

Լուսանկարում`Մուշի Նորշեն գյուղի մահմեդականացված հայերը

tert.am

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


4/AAB0Q2qi2hC5WMFScWsapOW0d1ypdvjHSDFgUciTQjW7ImoDTCNLGO4