September 24, 2020

Այլընտրանքային քաղաքականություն

«7 օր»-ը հյուրընկալել է «Սարդարապատ» շարժման նախաձեռնող խմբի անդամ Տիգրան Խզմալյանին և «Համագործակցություն հանուն ժողովրդավարության կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ Ստեփան Դանիելյանին

Ընդդիմությունը շեշտում է, թե թեժ ամառ է լինելու։ Ըստ ձեզ՝ թեժ զարգացումներ սպասվո՞ւմ  են, ամառը քաղաքականապես թեժ լինելո՞ւ է, թե՞ ոչ։ Եվ, առհասարակ, ի՞նչ է նշանակում թեժ ժամանակաշրջան։

Տիգրան Խզմալյան-Ամռանը սովորաբար պատերազմներ են սկսվում պատմության մեջ, իսկ հեղափոխոթյունները՝ ուշ աշնանը և ձմռանը։  Ամռանը, բնականաբար, քաղաքական ակտիվությունը մարում է, և դա պատճառաբանված է բավական պարզ կենցաղային բաներով. կյանքն ավելի էժան է, շուկան ավելի էժան է, գազի գներն այդքան զգալի չեն։ Այս ամենը հնարավորություն է տալիս որոշ բաներ անելու։ Բացի դա, կարծում եմ, որ ակտիվությունը զուտ ներքին խոհանոցներում կլինի, և թեժությունը կզգացվի խոհանոցային սալիկների մոտ։ Ժողովրդի համար այդ թեժ ամառը հիմնականում կարտահայտվի սովորական երևանյան տապով։

Ստեփան  Դանիելյան-Իմ կարծիքով՝ նման հայտարարություններ շատ են եղել և կլինեն։ Ուղղակի, որ ասում են’ թեժ ամառ, պետք է նաև տրամաբանությունը տան՝ թեժ ամառ ի՞նչ պատճառով. որոշակի ներքաղաքական զարգացումներ, արտաքին քաղաքական զարգացումներ։ Իսկ ասողը պետք է տրամաբանությունը ճշտի, թե ինչ նկատի ունի։ Երբ որ առանց տրամաբանության են ասում, ես երևի նման դեպքերում միշտ հիշում եմ Արամ Զ. Սարգսյանի վերջին տարիների կանխատեսումները։ Մի ժամանակ էլ Աշոտ Մանուչարյանն էր նման կանխատեսումներ անում, թե մեկ ամսից հետո իշխանությունը փոխվելու է։

Արամ Զ. Սարգսյանը հիմա էլ է ասում, թե արտահերթ ընտրություններ են լինելու։

Ս. Դ.-Ես տրամաբանությունը չեմ տեսնում։

Ընդունո՞ւմ եք, որ հիմա քաղաքական դաշտում մեծ հաշվով վակուում է։

Ս.Դ.-Իմ կարծիքով՝ քաղաքական դաշտը մեծ մասամբ ապակողմնորոշված է, որովհետև այնպիսի տպավորություն է ստեղծվում, թե քաղաքական կուսակցությունները տրամաբանության թելը կորցրել են, և հիմա դա են որոնում։ Որոշակի առումով քիչ կամ շատ պատկերացնում եմ, թե իշխանությունն ինչ քայլեր է անում։

Այսօրվա իրավիճակն արդյոք ձեռնտու չէ՞ իշխանությանը, հենց թեկուզ՝ վերարտադրվելու համար։ Այս պահի դրությամբ՝ մի կողմում ՀԱԿ–ն,  իսկ մյուս կողմում իշխանությունը։ Իշխանությանը այս դասավորությունը շատ ձեռնտու է։

Տ. Խ.-Նախ՝ վակուում չկա։ Ընդհանրապես,  բնության մեջ որտեղ կա կյանք, վակուում չկա։ Կարծում եմ, որ վերաձևավորման որոշակի խնդիրների գործընթացի մենք ականատես ենք պաշտոնական ընդդիմության ճամբարում. ՀԱԿ-ի վերջին ճգնաժամն ակնհայտ է, հույս ունեմ, որ դա չի հասնի փոշիացման։ Մենք  իսկապես սրտանց ցանկանում ենք իրենց հաջողություն, որպեսզի այդ հերթական տրոհումները չբերեն շարժման վախճանին։ Վախճանը, իհարկե, ճիշտ խոսք չէ, բայց այդ առումով դադարը կլիներ շատ ողբերգական։ Մեր կողմից աջակցելու ենք  նրան, որ քաղաքական զարգացումները շարունակվեն։ Մենք քաղաքական առումով շատ հետաքրքիր տարեդարձի ականատես դարձանք՝ չնկատելով դա։ Երեկ լրացավ ուղիղ 70 տարին այն օրվանից, երբ Շառլ դը Գոլը Լոնդոնի ռադիոյով հայտարարեց դիմադրության շարժման մեկնարկը։ Ես չեմ ուզում, իհա՛րկե, այստեղ խորհրդանիշներ փնտրել, բայց այն, ինչ կա՝ կա։ Կարծում եմ, որ հիմա, համենայնդեպս, «Սարդարապատ» շարժումը սկսում է վերադասավորումն ուղղել հետևյալ հունով՝ ընդդիմություն-իշխանություն բոլորին հոգնեցրած այդ հարաբերություններն ունեն այլընտրանք։ Այդ այլընտրանքը դիմադրությունն է։ Պետք է ձևավորվի դիմադրության շարժում։ Ընդդիմության մեջ չեն մտնում հասարակության այն մասերը, որոնք այս կամ այն պատճատով չեն ընդունում ընդդիմությունը։ Խոսքը նաև ՀԱԿ-ի մասին է։ Չխորանանք պատճառների մեջ, դրանք կարծեք թե բոլորին հայտնի են։ Բայց այդ զանգվածը չի ընդունում նաև այսօրվա կյանքը։ Երկիրը կառավարելու այս եղանակն անգամ կառավարողներին չի գոհացնում, որովհետև քաղաքական, գաղափարական, ֆինանսական և մնացած հնարավոր ճգնաժամերը գնալով խորանում են միայն։ Այնպես որ, դրան անհրաժեշտ է հակադրել դիմադրություն։ Եվ դա շատ ավելի լայն գաղափար է, քան երկու-երեք կետում ընդդիմանալը, կամ երբ քաղաքական մի խումբն ընդդիմանում է մյուսին: Մեր իրականությունը հասավ այն մակարդակին, որից պետք է նրան հանել։

Այսինքն, պետք է լինի այլընտրանք իշխանությանը և ընդդիմությա՞նը։

Տ. Խ.-Չէ, դա չի լինելու այլընտրանք իշխանությանը և ընդդիմությանը։ Դա պետք է լինի այլընտրանք մեր այսօրվա վիճակին և պայքարի ձևերին, և վերապրելո՛ւ ձևերին։

Տիտղոսային ընդդիմություն ՀԱԿ–ը հայտարարեց, որ միայնակ չի կարող իշխանափոխություն իրականացնել։ Միաժամանակ, հիմա անընդհատ շեշտում և պնդում է, թե արտահերթ ընտրություններ են լինելու։ Ինչպե՞ս դա կբացատրեիք։

Ս. Դ.-Շատ ժամանակ այդ հայտարարություններն ուղղված են լինում հասարակությանը՝ ցույց տալու համար, թե «մենք դեռ կանք և իրավիճակը վերահսկում ենք»։ Այդ հայտարարության երկրորդ հիմնական հասցեատերը թիմակիցներն են, որտեղ պետք է ցույց տալ, թե նույնպես ամեն ինչ գնում է ըստ ծրագրվածի և «մենք գիտենք, թե ինչ ենք անելու»։ Իրականում վիճակն այդքան էլ պարզ չէ։ Նույն ՀԱԿ-ի վերջին զարգացումներում ինձ ի՞նչն է մտահոգում. մարդիկ դուրս են գալիս կուսակցություններից կամ ղեկավար պաշտոններից, որոշակի տեղաշարժեր են լինում, սակայն այդ տեղաշարժը գաղափարական բանավեճերի հետևանք չեն, և մարդիկ լռությամբ հեռանում են։ Ես կցանկանայի, որ պայքարը լիներ հրապարակային և գաղափարական, որովհետև այդ գաղափարական պայքարի միջոցով ուղղակի կարող են ճշգրտումներ լինել։ Ցավոք, ՀԱԿ-ում ես դա չեմ տեսնում. նրանք կարծես խուսափում են այդ հրապարակային բանավեճերից։ Դա ինձ մտահոգում է։ Ինչ վերաբերում է իշխանության վերարտադրմանը, ինձ թվում է՝ իշխանության հիմնական խնդիրը իշխանության մեջ է։ Այսինքն, իշխանության վերարտադրվելուն խանգարող հիմնական խնդիրները գալիս են իշխանության մեջ օբյեկտիվորեն առաջացած տարաձայնություններից։ Իմ կարծիքով՝ ընդդիմության հիմնական աշխատանքը պետք է ուղղվեր այդ ճեղքումները խորացնելուն, այլ ոչ թե, որպեսզի այդ ճեղքումները հարթվեին։ Շատ դեպքերում ընդդիմության քայլերը բերում են նրան, որ իշխանությունն ավելի է ամրանում։ Իմ կարծիքով՝ ընդդիմությունն այդքան էլ գրագետ չի գործում։

Տեսե՛ք, ՀԱԿ-ի ներսում տարաձայնություններ կան: Փաստն այն է, որ իշխանության ներսում է՛լ կան լուրջ տարաձայնություններ։ Այս ամնն ինչի՞ կարող է հանգեցնել։

Տ. Խ.-Ես այլ կերպ եմ դիտում հիմնախնդիրը։ Շատ պարզ ձևակերպելու դեպքում, ինչը, իհարկե, կպարզեցնի բավականաչափ խոր ու բարդ բաներ, կարելի է ասել, որ հիմնական խնդիրը նույնն է։ Իշխանությունը, նկատի ունեմ՝ ոչ թե իշխանավորներին, այլ իշխանությունը՝ որպես գաղափար, օտարված է ժողովրդից, հասարակությունից։ Եվ միակ հնարավոր ձևը՝ ճեղքելու այս փակուղին, ճեղքելու այս փակ շրջանը, որի մեջ մենք պտտվում ենք արդեն մեկ ու կես տասնամյակ, այն է, որ ժողովուրդը կարողանա իրեն վերադարձնել իշխանությունը։ Ընդդիմության, ինչպես դուք եք ասում՝ տիտղոսակիր ընդդիմության ներքին ճգնաժամերը, բարդությունները բացատրվում են հիմնականում հենց դրանով, որ իրենք վերարտադրում են իրականում իշխանավորների կառավարելու նույն մոդելը։ Տվյալ դեպքում խոսքը կարող է գնալ հիմնականում անձանց տարբերության մասին. իհարկե, անձն իր հետ բերում է իր ներաշխարհը, իր տեսակետները, իր փիլիսոփայությունը, բայց չի փոխվում ամենակարևորը՝ հասարակության, ժողովրդի և կառավարման համակարգի հարաբերությունները, որոնք խոր ճգնաժամի մեջ են մեր երկրում և շատ վաղուց։

Ի՞նչ ձևով է Հայաստանում հնարավոր, որ քաղաքացիական հասարակությունը ազդի իշխանության վրա կամ իր ձայնը որոշիչ դարձնի իշխանության ձևավորման հարցում։

Ս. Դ.-Դա, իհարկե, հնարավոր է, բայց հարցն այն է, թե ինչ ենք հասկանում, երբ ասում ենք՝ իշխանությունը ձևավորվի քաղաքացիական հասարակության միջոցով։ Խնդիրը հետևյալն է. պետք է լինի որոշակի գաղափարների պայքար, և հասարակությունը պետք է ներգրավվի այդ հարցին, «բանավեճին»։ Այսինքն, հասարակությունը պետք է մտնի այդ զարգացման տրամաբանության մեջ, որից հետո իր տեսակետը հայտնի նաև ընտրությունների ժամանակ և պայքարի իր ձայնի համար։ Երբ դա չի լինում, սովորական կամ միջին մարդու համար շատ անհասկանալի է, թե ինչի՞ համար ինքը գնա ընտրության և ինչի՞ համար ձայնը տա, ասենք, Արամ Զ. Սարգսյանին, այլ ոչ թե, ասենք, Սաշիկ Սարգսյանին։ Այսինքն, հասարակ ընտրողի համար այդ տարբերությունը պետք է հստակ լինի։ Եվ այդ հստակությունը չպետք է լինի՝ նա լավ մարդ է, իսկ մյուսը վատ մարդ է, այլ պետք է լինի շատ հստակ։ Այսինքն՝ ի՞նչ է ինքն ակնկալում և իր ձայնը տալուց հետո ի՞նչ է սպասում։ Ցավոք սրտի, ոչ միայն ընդդիմությունը, նաև հասարակության որոշակի շերտ, ասենք՝ մտավորականներ, փորձագետներ և այլն, և այլն, այդ դաշտը չեն ձևավորում Հայաստանում, և դա է հիմնական թերությունների պատճառներից մեկը։

Տ. Խ.-Ես կընդունեի Ձեր նկարագրած ձևաչափը, այն շատ տարամաբանական է՝ մեկ բացառությամբ։ Իմ համոզմամբ, և, ցավոք սրտի, այս կաղապարով ինչ ընտրություններ էլ լինեն, դրանք, միևնույն է կեղծվելու են ներկայումս, որովհետև բռնատիրությունը, որի մեջ մենք ապրում ենք, հմտացել է այնքան, որ անգամ ժողովրդավարական ինստիտուտները, ինչպիսին են ընտրությունները, փայլուն ձևով ադապտացվում են, օգտագործվում են միայն սեփական իշխանությունն ամրապնդելու համար։ Եթե մենք շարժվենք այս ուղղությամբ, այսինքն՝ ինչպես իշխանությունը բերել հասարակությանը, բնականաբար, տրամաբանական և պարզ պատասխանն է՝ ընտրություններով։ Սակայն այստեղ մենք ընկնում ենք ծուղակի մեջ։ Կա՞ այլընտրանք։ Այո՛, կա, և հենց դա է պատճառը, որ ՀԱԿ-ի կողքին մենք ստեղծեցինք (ոչ որպես մրցակցություն, այլ որպես այլընտրանք) «Սարդարապատ» շարժումը, որովհետև ՀԱԿ-ը կարծես թե ապավինում է ընտրություններին։ Մենք համոզված ենք, որ ընտրությունները՝ արտահերթ, թե հերթական, ոչինչ չեն տա։ Լավագույն դեպքում՝ կլինի ինչ-որ գործարք (որի հոտն արդեն կարեծես թե գալիս է), և ինչպես վերջին ընտրություններում 5-6 հոգանոց աննշան մի խբմով պաշտոնական խորհրդարանական ընդդիմության առաջացավ, ևս մի 5-6 հոգանոց խումբ (թող թվերում ես շփոթվեմ. Աստված տա, որ լինի 15 հոգի), դա է լինելու այս տրամաբանության արդյունքը։ Ինչպիսի՞ այլընտրանք կա։ Այլընտրանքը, մեր համոզմամբ, հետևյալն է. մենք հավակնոտ, փոքր միգուցե, ծրագիր ենք առաջարկել։ Հասարակությունն իր վրա է վերցնում պատասխանատվությունը։ Բնականաբար, հասարակությունը չի ուզում վերցնել այդ պատասխանատվությունը, որովհետև ոչ ոք չի ուզում։ Բայց մենք տեսնում ենք, որ բոլոր ոլորտներում մասնագետները, որոնք այս հասարակության իրական վերնախավն են, օտարացված են, այսինքն՝ իշխանությունից, որոշումներ ընդունելուց և քաղաքական պատասխանատվությունից։ Այսինքն, մենաշնորհված են մեկ-երկու հոգու ձեռքում բոլոր ոլորտները։ Երեկ մենք այսպես կոչված այլընտրանքային խորհրդարանի արտաքին գործերի հանձնաժողովի աշխատանքը սկսեցինք։ Ի՞նչ ենք մենք անում։ Կան անուններ, որոնք բոլորին հայտնի են, ասենք՝ Իգոր Մուրադյան, Մանվել Սարգսյան, Արա Պապյան, Ռիչարդ Կիրակոսյան, որոնց կարծիքը կարևոր է, որոնց կանխատեսումները տարիներով կարելի է վերլուծել, համեմատել ու տեսնել, որ շատ ու շատ դեպքերում իրենք ճիշտ են։ Այսինքն՝ հավաքել, հավաքագրել նրանց՝ չնայելով նրանց գաղափարական, կուսակցական կամ այլ համոզմունքներին, և ստեղծել մշտական գործող հանձնաժողով, որը, ենթադրենք, արտաքին գործերի ոլորտում վերահսկում է, հետևում է, մշակում է հասարակական շահը այս կամ այն փոփոխվող արտաքին քաղաքականության մեջ, ձևակերպում է այդ շահը, և անընդհատ ի մի է բերվում՝ ինչպես պետք է վարվի մեր երկիրը, իր շահերից ելնելով, այս կամ այն իրավիճակում, որովհետև իրավիճակը փոփոխվում է անընդհատ։ Ես հիմա չեմ խոսում անգամ հայ-թուրքական մերձեցման տխրահռչակ գործընթացի մասին։ Ամենավերջին իրադարձությունները. ենթադրենք, ուզբեկա-ղրղզական այդ ողբերգությունը, որտեղ Հայաստանը հնարավորություն ուներ և դեռ ունի մարդասիրական որոշակի գործողություններում թուրքալեզու  և ի վերջո բարեկամական այս ազգերին ցուցադրելու իր վերաբերմունքը և որոշակի քաղաքական օգուտ քաղելու դրանից. իրանական, չինական ուղղությունները և այլն, և այլն։ Այսինքն, այս ամենը պատկանում է, որոշումների ամբողջ այդ գործընթացը իրականանում է 2-3 հոգանոց խմբում՝ խավարային, գիշերային եղանակով։ Դա անընդունելի է, դա վնասակար է, դա ողբերգական է։

Ս. Դ.Ասեմ, որ շատ հետաքրքիր նախաձեռնություն է «Սարդարապատի» նախաձեռնությունը, և եթե այն ստացվի, կարող է լուրջ դեր կատարել, որովհետև մենք ապրում ենք մի երկրում, որտեղ, ըստ էության, խորհրդարան չկա: Հիմա, ասենք, ստեղծվում է մի  խորհրդարան, որը քննարկումներ է անում բաց եղանակով, և եթե դա լավ արվի, շատ կարևոր դեր կարող է կատարել։ Ինչ վերաբերում է նախորդ մտքին, թե ինչ էլ արվի, մեկ է, ընտրությունները կեղծվելու են, ասեմ, որ ընտրություններ կեղծելը շատ բարդ գործընթաց է, և երբ որ իշխանությունները ընտրությունները կեղծել են, չափազանց մեծ ջանքեր են գործադրել և լուրջ գործընթացներ են իրականացրել։ Այնտեղ հսկայական քանակությամբ մարդիկ են ներգրավված։ Ուզում եմ ասել, որ ընտրություն կեղծելու այդ գործընթացը տնտեսական և այլ տիպի հարաբերություններ ունեցող մարդկանց միջոցով է լինում։ Բայց այս գործընթացն ունի նաև իր թույլ կողմերը, որը, ցավոք սրտի, ընդդիմությունը չի կարողացել օգտագործել. փորձ չունի։ Ես ուզում եմ հիշեցնել Գորիսում ընթացող ընտրությունները։ Հայաստանի փոքրիկ քաղաք է, կյանքը մեռած վիճակում է, ոչ մի տնտեսական շարժ չկա, և սա քաղաքապետ ընտրելու շատ լուրջ խնդիր է առաջացրել։ Ո՞րն է խնդիրը։ Խնդիրը նրա մեջ է, որ արդեն կան փոքրիկ խմբավորումներ, ընդվզումներ, և մեկը մյուսին մրցակից  է դառել, և դա շատ լուրջ է, որովհետև զուտ քաղաքապետի հարց չէ. այստեղ տարբեր ոլորտներում վերահսկողության խնդիրն է, և այստեղ թշնամական ճամբարներ կարող են ձևավորվել։ Ի՞նչ եմ ուզում ասել՝ որ նման դեպքերում ընդդիմությունը շատ պրոֆեսիոնալ պետք է գործի, որը, ցավոք սրտի, նման ուսումնասիրություններ, տեխնոլոգիաներ չի օգտագործում,  և դա շատ լուրջ սխալներից մեկն է։

Տ. Խ.-Ձեր բերած օրինակն ինձ հիշեցրեց վեջերս, կարծեմ՝ Կոլումբիայում, օրեր շարունակված մի զինվորական գործողություն, երբ որ կառավարությունը փորձում  էր ձերբակալել թմրաբարոններից մեկին, և այդ փոքրիկ քաղաքի կամ գյուղի բնակչությունը պաշտպանում էր այդ հանցագործին, որովհետև նա աշխատանք էր տալիս։ Այսինքն, եթե Գորիսում մրցակցությունը հանցագործ խմբերի միջև է…

Ս. Դ.-Որտեղ նախագահի միջամտությունն է  պահանջվում, և դեռ հարց է…

Տ. Խ.-Այո՛, բայց, այնուամենայնիվ, դա ոչ մի առնչություն, ժողովրդի իրական կյանքի հետ կապ չունի։ Այսինքն, եթե մենք փորձենք մտնել այդ դաշտը, մենք ավելի շուտ կդառնանք Կոլումբիա։

Ս. Դ.-Ես այլ բան նկատի ունեի։ Քանի  որ «վիզավի» է  իշխանությունը, որը գործում է որոշակի կանոններով, և եթե խնդիրը դրված է, որ պետք է համընդահնուր լուծումներ տրվի, պետք է իմանալ ներքին կյանքի օրենքները, և ոչ թե անել գործողություններ, որոնք այդ իշխանությանը ավելի են ամրապնդում։ Ես դա՛ նկատի ունեի։ Բայց, մյուս կողմից, իհարկե, պետք է ընդդիմության կողմից լիներ առաջարկ հասարակությանը, որ հասարակությունը մոբիլիզացվեր ու հասկանար, թե ինչու է փոխում իշխանությանը։

Տ. Խ.Ես այստեղ մի հակասություն ունեմ։ «Վիզավին» ոչ թե իշխանությունն է, այլ հասարակությունը։ Բանն այն է, որ դիմադրության ձևերը բազմազան են, որոնցից մեկը քաղաքացիական անհնազանդությունն է՝ հզոր ձևը, որը կիրառվում էր, օրինակ, Մահաթմա Գանդիի Հնդկական կոնգրեսի կողմից, որը բերեց շատ հայտնի արդյունքերի։ Իրենք մի ենթադրություն արեցին՝ իրենց «վիզավին» ոչ թե իշխանությունն է, այլ ժողովուրդը։ Իրենք ոչ թե պայքարում էին կոնկրետ փոքր հանցագործ խմբի հետ, այլ իրենք պայքարում էին մարդկանց սրտերը բացելու, մարդկանց արժանապատվությունը արթնացնելու համար, և մի պահ ստացվեց, որ երբ որ հասարակությունն այդ դիմադրության մեջ է մտնում և ընդունում է այդ դերը, որը իրականում իրենն է, իշխանությունը և համակարգը փլուզվում են օրերի ընթացքում։ Ես, որպեսզի շատ էկզոտիկ օրինակներ չբերեմ, ավարտեմ իմ ասածը՝ հիշեցնելով մեր՝ 1988-1990թթ. սեփական փորձը, երբ հզորագույն կայսրությունը փլուզվում էր, որովհետև ժողովուրդը ոչ միայն չէր հարգում,  այլև արհամարհում էր այդ համակարգը։ Եվ մենք տեսանք, որ օրերի ընթացքում գերտերություն փլուզվեց ։

Ս. Դ.-Ես Հնդկաստանի առումով չեմ ուզում վիճել, բայց այնտեղ տարբեր հարաբերություններ կան. Հնդկաստանում հզոր օտարերկրյա կայսրություն էր, այնտեղ արդեն տարբեր ռասաների խնդիր կար։

Տ. Խ.-Իսկ մենք օկուպացված ենք սեփական երկրում։

Ս. Դ.-Համաձայն եմ, բայց այդ օկուպանտները հենվում են Առաքելական եկեղեցու վրա։

Տ. Խ.-Ասա՝ ոչ թե եկեղեցու, այլ մի քանի եկեղեցականների վրա։ Չզոհաբերենք եկեղեցուն։

Ս. Դ.-Պատմությունը որ նայում ենք, հիմնականում նման եկեղեցականներն են որոշում կայացրել։

-Ամփոփելով՝ այնուահանդերձ, դասական իմաստով քաղաքական գործընթացները վերահսկվում կամ ուղղորդվում են քաղաքական ուժերի կողմից։ Այս իմաստով կնշե՞ք, թե ի՞նչ գործընթացներ են սպասվում մինչև տարեվերջ։ Քաղաքական դաշտում արտահերթ գործընթացներ կարո՞ղ ենք ակնկալել, թե՞ ամեն ինչ գնում է հերթական ընտրություններին։

Ս. Դ.-Իմ կարծիքով՝ եթե որևէ լուրջ իրադարձություն լինի, ապա պայմանավորված կլինի արտաքին քաղաքական զարգացումներով. ցավոք սրտի՝ որովհետև այսօր նաև ՀԱԿ-ը իր գործողություները արտաքին քաղաքականությամբ է պայմանավորում, այլ ոչ թե ներքին։ Ցավոք սրտի՝ և իշխանությունը նույնպես, մասնավորապես Սերժ Սարգսյանը, հիմնականում արտաքին քաղաքականության մասով է գործընթացներ իրականացնում։

Տ. Խ.-Համաձայն եմ Ձեր վերլուծություների հետ, որ ներկայիս իշխանություններն ու ՀԱԿ-ը գործընթացները կապում են արտաքին քաղաքական զարգացումների հետ։ Կարծում եմ, որ արտաքին քաղաքականության, այսինքն՝ մեզ ամենաշատը հուզող արցախյան հիմնախնդրում, տեղաշարժեր տեղի չեն ունենա։ Հայ-թուրքական հարաբերություններում նույնպես առաջիկա ամիսներին առաջընթաց չի լինի։ Բայց ես այլ եզրակացություն եմ անում՝ որ պետք է ապավինել ոչ միայն արտաքին, այլ նաև ներքին գործոններին։ Մենք «Սարդարապատում» օգտագործելու ենք այդ ժամանակը՝ զբաղվելու համար հենց ներքին գործոնների զարգացմամբ, արթնացմամբ և հզորացմամբ։

Զրույցը վարեց Վախթանգ Մարգարյանը

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


4/AAB0Q2qi2hC5WMFScWsapOW0d1ypdvjHSDFgUciTQjW7ImoDTCNLGO4